ولادت بانوی مهر ، گل یاس  و روز مادر مبارک باد

واکنش های استخلافی الکتروندوستی

برخلاف انتظاری که از ساختمان غیر اشباع بنزن با سه پیوند پای می رود.  بنزن درمقابل واکنش های افزایشی ،  که سیستم حلقه بنزن را نابود می کند مقاومت می نماید .اما درواکنش های جانشینی به راحتی شرکت می کند .چون سیستم رزونانسی حلقه بنزن محفوظ می ماند.

واین رزونانس پایداری زیادی به بنزن می بخشد.

( به پست    http://kimiagari.blogfa.com/post-61.aspx    مراجعه نمایید.)

مولکول برم قطبیده شده ، که یک سر آن الکتروفیل وسر دیگر نوکلئوفیل است.از سرالکتروفیل به آسانی 

 به الکن هاساده و دی ان هاحمله می کند،اما این مطلب در واکنش با  نوکلئوفیل ضعیفی چون سیستم پایدار الکترون پای بنزن  صدق نمی کند  .

به بنزن ومولکول های مشابه آن ، آروماتیک گفته می شود .ترکیبات آروماتیک درجه غیراشباعی بالایی دارند ولی نسبت به واکنش های افزایشی که عمدتا ازمشخصات ترکیبات غیر اشباعی است مقاومت می کنند.

ازنقطه نظر تئوری برای این که ترکیبی آروماتیک باشد(قاعده هوکل):

1-  باید ابرهای الکترونی پای دربالا وپایین سطح مولکول داشته باشد .

2- درآن مولکول ابرالکترونی پای دارای (4n+2 )  الکترون باشد .  

درواکنش های جانشینی ، حلقه بنزن به عنوان منبعی از الکترون ( باز لوئیس ) عمل می کند. درنتیجه  به راحتی با واکنشگر های الکتروندوستی ( اسید لوئیس ) وارد واکنش می شود.

واکنش های استخلافی الکتروفیلی دربنزن دومرحله اساسی دارد .

1- حمله به وسیله یک واکنشگر الکتروفیلی به حلقه وایجاد کربوکاتیون .

2- جذب ⁺ H ازاین کربوکاتیون به وسیله باز .

 دراینجا کلیک کنید .و به واکنش فریدل -کرافتس که نمونه ایی ازاین نوع واکنش ها است ، توجه کنید .

ابتدا واکنشگر ( الکیل هالید) باکاتالیزگر( AlCl3) وارد واکنش شده تا ذره الکتروندوست  تشکیل شود وسپس کربوکاتیون ایجادی با حلقه آروماتیک کمپلکس پای راتشکیل می دهد (مرحله کند ) وبه دنبال آن کمپلکس سیکما با بنزن تشکیل می شود دراین مرحله حلقه بنزن بسیار ناپایداراست زیرا خصلت آروماتیکی خودرا ازدست داده ، اما باحذف یون هیدروژن مجددا رزونانس حلقه بنزن کامل شده ومحصول تشکیل می شود.

منابع

شیمی پیشرفته    : میشل لوئیس

شیمی آلی  جلد دوم: موریسون وبوید

مکانیسم واکنش های آلی: دکتر علی سیدی

فرهنگ مفاهیم شیمی آلی : ارچین، کاپلان ، مکومر،  ویلسون ، زیمر

این بحث ادامه دارد .